deze website maakt geen onderdeel uit van de geheime Evil Atheist Conspiracy, welke niet bestaat
26 november. Over Vroeger
Ik moet iets bekennen. De afgelopen jaren ben ik veranderd in een optimist. Niet voor wat betreft mijzelf, ik kan nog wel eens wat somber zijn, maar wel over de wereld. Ik heb een sterk vermoeden dat het de goede kant op gaat met de wereld, en ik zal vertellen waarom.
Vroeger was alles beter. Daar begon het mee. Het is de zin waar elke oude lul zichzelf mee voor gek zet. Er wordt vaak een beetje besmuikt om gelachen, soms halfhartig tegen geprotesteerd. Maar ondertussen is het een hardnekkig sentiment waar niet alleen oude lullen onder leiden.
De normen-en-waarden-hype van kort geleden, was een product van dit sentiment. Een groot deel van de bevolking had het idee dat de moderne mens geen fatsoen 'meer' kende en dat het tijd werd dat mensen zich 'weer' aan aloude gedragsregels gingen houden. Vroeger was het beter. Toen waren de mensen netjes en opgevoed, nu niet meer. En de jaren zestig hadden het gedaan.
Maar is dat ook zo? Als ik denk aan de normen en waarden van vóór de jaren zestig, komen er al snel dingen boven als hoe er toen met vrouwen werd omgegaan. Of met homo's. Dat de omgeving zich het recht aanmatigde om zich te bemoeien met het seksleven van jan en alleman. Een samenleving waar een katholiek geen brood mocht kopen bij een socialistische bakker. Waar men doodleuk kon beweren dat een vrouw een verkrachting had uitgelokt als ze een rok tot boven de knie droeg.
Het treurigste dieptepunt van dit sentiment hoorde ik van een collega ten tijde van Pim F. Zij beweerde dat normen en waarden belangrijk heel belangrijk waren en dat het vroeger beter was. Dat we weer terug moesten naar die goede oude tijd voordat de jaren zestig verval en verloedering brachten. Zij was een alleenstaande moeder.
Ongelooflijk hoe weinig historisch besef mensen hebben. Alledaagse vrijheden waar wij nooit meer afstand van willen doen, konden er alleen maar komen omdat enkele decennia geleden de toen geldende normen en waarden grondig gefileerd zijn, en een groot deel als onmenselijk verworpen werd. Zoals het sociaal afschrijven van ongetrouwde moeders.
Hierdoor ben ik verder na gaan denken. Want als onze normen en waarden zo'n vooruitgang hebben gemaakt, zijn er dan niet nog veel meer dingen die tegenwoordig eigenlijk een stuk beter zijn dan vroeger? Een tijdje geleden las ik een uiterst interessant artikel van Steven Pinker, een hoogleraar aan Harvard. Korte samenvatting: al het historische en archeologische bewijsmateriaal wijst in maar één richting: de mens is niet alleen steeds minder geweldadig geworden, maar dit proces versnelt zelfs. De mens is sinds een eeuw in een duizelingwekkende vaart vredelievender aan het worden.
Pardon? De laatste pakweg honderd jaar? De eeuw van Verdun, Auswitsch, Stalingrad, Hiroshima, Vietnam, Cambodja, Rwanda, Irak? Die eeuw waarin 100 miljoen mensen stierven door oorlogsgeweld?
Ja, zegt Steven Pinker, want hadden wij ons gedragen zoals een tribale samenleving zich gedraagt, dan waren er twee miljard doden gevallen. Twee miljard. Twintig keer zoveel.
Maar het houdt daarmee niet op; de bloedigste oorlog van de 21e eeuw tot nu toe kostte volgens diverse onderzoeken honderdduizend tot 1,2 miljoen doden in viereneenhalf jaar. Veel. Heel erg veel. In de orde-grootte van de veldslagen van de Eerste Wereldoorlog. Let wel: de veldslagen, niet de fronten. Verdun en de Somme zaten allebei dik boven de 300.000 doden. Mindere veldslagen telden al gauw in de tienduizenden, in een paar dagen. Dus in die eeuw, die bij nadere beschouwing al ongekend vreedzaam was, is het aantal doden per oorlog nóg weer een flinke factor gedaald.
Het is simpel: de kans dat een jager-verzamelaar of primitieve boer door geweld om het leven kwam, liep in de tientallen procenten. Die stammen vochten veel en vaak. Alle mannen vochten mee en krijgsgevangenen, daar deden ze niet aan. Nu staat de hele wereld te steigeren als er ergens in een achtergebleven land gevochten wordt. De kans dat een moderne mens door geweld sterft, zit in de promillen als je het slecht treft. In het Irak van de afgelopen vier jaar was het hoogop vier procent. Zelfs in Tsjetsjenië kom je niet aan tien procent. In West-Europa is de kans verwaarloosbaar. Wereldwijd gezien is die kans niet alleen historisch afgenomen, hij lijkt in een vrije val terechtgekomen.
En honger? Europa en Noord-Amerika hebben al meer dan een halve eeuw geen hongersnoden meer gekend. Dat is nog nooit eerder gebeurd. Eigenlijk komen hongersnoden buiten Afrika nauwelijks meer voor. Er zijn inmiddels meer mensen te dik dan ondervoed. Onvoorstelbaar hoe snel dat gegaan is. Een eeuw geleden hoefde er in het grootste deel van de wereld maar een oogst te mislukken en er was weer honger. Iedereen maakte wel eens hongersnood mee in zijn leven. Nu worden de meeste mensen oud terwijl ze het verschijnsel alleen uit de krant kennen.
Daarna dacht ik na over ziektes. Ja, er is Aids. Heel erg als je het hebt, net als Ebola of Malaria. Ik wil daar niets aan afdoen. Maar ik ben wel heel blij dat de tijd voorbij is waarin een epidemie de populatie van hele landen of zelfs complete werelddelen met tientallen procenten kon reduceren in een paar maanden tijd. De Zwarte Dood eiste in vier jaar vier maal zoveel levens als Aids in 25 jaar. In absolute getallen. En van Aids gaan we het winnen. Er is medicatie en preventie beschikbaar, het gaat er alleen nog om hoe we die aan iedere wereldburger ter beschikking kunnen stellen. Met de Pokken is het ook gelukt.
Zo ging ik verder. Drugs, misdaad? Als ik alle stemmingmakerij negeer en me richt op wat ik aan harde feiten tegenkom, krijg ik niet de indruk dat die problemen stabiel zijn of stijgen. Armoede wordt ook minder, hoewel de kloof tussen arm en rijk groeit. Maar betekent dat niet dat de taart als geheel groter is geworden? Het verdelingsvraagstuk is een Heel Groot Probleem. Ik kan me er serieus kwaad over maken dat mensen die hier miljoenenbonussen krijgen, hun schoenen in elkaar laten naaien voor 20 cent per uur. Maar net als wanneer obesitas de plaats van ondervoeding overneemt, is het wél een probleem dat een orde minder ernstig is. Ik ben echt liever zo dik dat ik op mijn vijftigste sterf, dan dat ik niet weet hoe ik aan eten moet komen om de winter te overleven.
Eigenlijk, zie ik nog maar één echt wereldprobleem, en dat is het milieuprobleem, de menselijke druk op het ecosysteem. Alle andere wereldproblemen zijn aan het afnemen of op z'n minst 'fixable'. Het milieuprobleem is het lastigst van allemaal. Het speelt op een veel langere termijn dan oorlog of honger. Sommige samenlevingen konden eeuwenlang roofbouw plegen op een ecosysteem voordat de wal het schip keerde. Ook is het vaak veel lastiger te achterhalen wat er nu eigenlijk aan de hand is. D'r was best een hoop onderzoek nodig om de problemen met de ozonlaag en het broeikaseffect te ontdekken en in kaart te brengen. En bovendien kan het oplossen van de andere grote problemen het milieuprobleem ook verergeren, doordat de welvaart en het aantal mensen toeneemt.
En zelfs het milieuprobleem is geen onvermijdelijk doemscenario. Een flink aantal milieuproblemen is al opgelost, zit in de oplossingsfase of is op z'n minst onder controle. Denk aan de uitstoot van CFK's en vele andere giftige stoffen, de steeds betere filtertechnologie en de talloze schadelijke producten die in de loop der tijd vervangen zijn door minder schadelijke of zelfs onschadelijke alternatieven. Zelfs van het milieuprobleem, het moeilijkste en grootste probleem dat de mensheid ooit heeft gekend, kent nog maar twee echt hardnekkige elementen: het antropogeen broeikaseffect, en het verlies aan biodiversiteit.
Dit zijn waanzinnig grote, complexe en onoverzichtelijke problemen. Problemen waar keihard aan gewerkt zal moeten worden. Waarvoor flinke offers gebracht zullen moeten worden. Waarbij het ook echt niet moet gebeuren dat de wal het schip keert. Want áls het mis gaat, gaan er onvoorstelbaar veel mensen dood, wordt er schade aangericht die alleen op evolutionaire tijdschaal hersteld kan worden, en is er dikke kans dat we met die andere problemen weer helemaal opnieuw kunnen beginnen.
Maar: de technologieën en kennis hebben we grotendeels al tot onze beschikking. Het gaat om de implementatie. Wat moet gebeuren is dat we ophouden met het kiezen van de gemakkelijke, bekende weg van fossiele brandstoffen en ons beperken tot de moeilijker, nieuwe route van hernieuwbare energiebronnen. Dat we er als mens in slagen een grens te stellen aan ons eigen territorium.
Ik ben er niet zeker van dat het gaat lukken. Maar wie had ooit kunnen denken dat de mensheid over oorlog heen zou groeien, en dat zelfs honger op z'n retour zou gaan. Wie had je in de 18e eeuw wijs kunnen maken dat de mens epidemiën onder controle zou krijgen.
Daarom ben ik optimistisch. Ik zie een grote kans dat het gaat lukken. Maar vanzelf zal het niet gaan. Mensen hebben duizenden jaren tegen geweld gestreden. Eindeloze reeksen van mislukte onderhandelingen zijn nodig geweest om te kunnen leren hoe je wél tot vrede komt. Vredesactivisten hebben bibliotheken volgeschreven, miljoenen malen hun stem laten horen en menigmaal hun vrijheid geriskeerd om het besef door te laten dringen dat geweld echt een slecht idee is. Voor de twee resterende grote milieuproblemen is dat niet anders.
Waarom dit op Athlog? Twee redenen. Ten eerste, vrijwel alle religies die ik ken, beroepen zich op één of ander doemprofetie, waarbij alleen de god voor redding kan zorgen. De religie waar ik mee ben opgevoed bijvoorbeeld, hamert er eindeloos op hoe slecht het met de wereld gaat, dat de mens van kwaad tot erger gaat en dat dit bewijst dat de mens zijn eigen boontjes niet kan doppen, dat hij toch echt god nodig heeft om in een mooie, vredige wereld te kunnen leven.
Ik vind het ironisch dat juist naarmate god steeds meer naar het rijk der fabelen wordt verwezen, sinds hij uit het openbaar bestuur is geschopt en zijn wurggreep op kennis heeft verloren, die mooie, vredige wereld versneld dichterbij komt. God kon het niet, de mens kan het wel.
Ten tweede heb ik mezelf verrast. Want ook ik zag het vaak somber in met de toekomst van de mensheid. Ik heb een indruk van de omvang van het broeikasprobleem, ik lees regelmatig over oorlogen, ik meen ook nog verstand te hebben van energietechniek waardoor ik een zeker beeld heb van de energieproblematiek. Het heeft me lang vrij waarschijnlijk geleken dat het op afzienbare termijn een keer goed mis gaat. Maar na het artikel van Pinker heb ik mijn mening drastisch bijgesteld.
Het voelt nog een beetje onwennig. Maar ook heel prettig, heel nieuw. Nog nooit heb ik mijn mening zo radicaal bijgesteld vanwege nieuwe kennis. En ik ben er ook nog nooit zo open over geweest. Ik sta een beetje versteld van mezelf.
13 november 2007. Wetenschap en politiek
Religie is niet de enige schuldige aan het ontkennen van de wetenschap. De laatste tijd is het me opgevallen dat men in de politieke arena weinig boodschap heeft aan wetenschappelijke inzichten. Ik zal twee tenenkrommende voorbeelden noemen.
Ten eerste: het ontslagrecht. Al jaren wordt er over geruzied, VNO-NCW wil versoepelen, de vakbeweging niet. VVD/CDA en SP/PvdA nemen deze standpunten braaf over en op dit moment zit minister Donner tot over zijn oren in een conflict over dit punt.
Op zich niks mis mee. Werkgevers en werknemers staan wel vaker tegenover elkaar in sociaal-economische kwesties, en het is de taak van het kabinet om daarin een oplossing te vinden waar het parlement mee kan leven. Maar persoonlijk zou ik het wel fijn vinden als kabinet en parlement zich daarbij door de feiten lieten leiden.
Beroepshalve lees ik met enige regelmaat de ESB, het Nederlandse vakblad voor de econoom. En wat las ik daarin? Het maakt allemaal geen reet uit. Een soepel ontslagrecht heeft wellicht een kleine negatieve(!) invloed op de groei van de arbeidsproductiviteit, maar een echt significante correlatie tussen het ontslagrecht en de werkeloosheid of economische groei is er niet. Van een collega hoorde ik dat hierover al vrij lang een zekere consensus is onder economen.
Nou, lekker makkelijk zou je denken. Als het toch niet uitmaakt, niks aan doen, wellicht wat administratieve vereenvoudigingen doorvoeren, maar verder vooral geen moeite in steken. De minister en zijn ambtenaren hebben wel iets beters te doen, en de sociale partners kennelijk ook. Laten we vooral gaan werken aan die dingen die wel iets uitmaken, zoals daar zijn het patentrecht.
Helaas. De politiek heeft besloten om er een strijdpunt van te maken, en dan is er geen weg terug. Politici zijn niet in staat om de inzichten van de wetenschap te verwelkomen als ze zelfs maar neutraliserend zijn. Laat staan wanneer het eigen gelijk eraan moet geloven.
Het tweede, nog treuriger voorbeeld is het gezever over Eurabië. Er zijn nogal wat lui, inderdaad, Geert Wilders, Bakas etc, die menen dat we in Europa nog heel even kunnen genieten van een leven zonder sharia, maar dat het binnenkort afgelopen is met de christelijke pret. Dan hebben de Turken en Marokkanen zo hard doorgefokt dat de blanke Europeanen in de minderheid zijn. De tsunami van islamisering.
Tja, wat doe je dan. Je zou natuurlijk te rade kunnen gaan bij demografen. Dat zijn de lui die ervoor doorgeleerd hebben en die over de beste informatie beschikken over de bevolkingsomvang en -samenstelling, en die jou de meest accurate voorspellingen op dit gebied kunnen geven. En wat krijg je dan voor antwoord? Er is geen sprake van een tsunami. Het is allemaal gelul. Niet dat je dat niet aan kon zien komen, overal waar de welvaart stijgt, daalt het geboortecijfer (en het kerkbezoek), en waarom zouden Turken en Marokkanen daar een uitzondering op zijn. Er zullen vast wel imams zijn die roepen dat ware moslims veel kinderen krijgen, maar de dominees en pastoors hebben dat niet minder hard geroepen en ondertussen krijgen Nederlanders 1,7 kind per vrouw.
Nou, Geert Wilders helemaal gerustgesteld, zou je denken. Probleem gefikst, hij krijgt nu tijd om zich bezig te houden met parkeerboetes, snelheidsbeperkingen, herfstbladeren op autoruiten, malafide autowasserettes en andere problemen van de Zwart Werkende Nederlander. Maar nee hoor, de desbetreffende wetenschapper heeft het gedaan. Die wordt afgeschilderd als een landverrader in dienst van de linkse kerk. Dat zijn wetenschappelijk onderzoek openbaar is en door eenieder kan worden geverifiëerd, doet blijkbaar niet ter zake. De boodschapper heeft het gedaan, zelfs al is het de boodschapper van het goede nieuws.
Het is ronduit schunnig dat politici die beweren de Westerse cultuur te verdedigen, zo tekeer gaat tegen de wetenschap op het moment dat die met geruststellende gegevens komt. Het is barbaars dat ze niet willen toegeven ernaast te zitten. Door niet met graagte de nieuwe wetenschappelijke inzichten te omarmen als de best beschikbare informatie, verraden ze de Verlichting.
12 juni 2007. Creationisten: Gij zult geen valse getuigenis afleggen!
Ik heb het al eerder over de tien geboden gehad, maar het begint me steeds meer duidelijk te worden dat deze niet gelden voor creationisten. Een tijdje terug hadden enkele creationistische filmers Richard Dawkins gestrikt voor een interview. In dit interview stelden ze een domme vraag (ja, zodra we het over creationisten hebben blijken domme vragen te bestaan!). Richard begreep dat hij er was ingeluisd: het was alsof ze een topnatuurkundige vroegen of hij een voorbeeld kon noemen van een kracht die een reactiekracht opwekte.
Werkelijk beschamend. Maar daar hield het natuurlijk niet mee op. Het beeld van een Richard Dawkins die voor zich uit zat te staren met een mengelmoes van verbijstering over zoveel stupiditeit én verbijstering over het feit dat hij er in was geluisd, ging vervolgens de wereld in als: Evolutionist heeft geen antwoord op een simpele vraag.
Die man is echt te aardig. Hij heeft de vraag beantwoord in plaats van dat die lui de huid vol te schelden. Maargoed. Creationisten zijn bedriegers, leugenaars, oplichters. Dat wisten we al. Maar vanavond viel me op dat ze kennelijk ook in staat zijn de functionaliteit van YouTube te misbruiken om onschuldige surfers te besodemieteren. Want er staat sinds een maand een geknipte versie op YouTube van het bewuste videofragment. En er staan meer dan honderd commentaren bij, die allemaal de creationistische visie steunen. Geen enkel commentaar verdedigt Richard. Da's verdacht. Ik trachtte daarom een commentaar te posten waarin ik hem verdedigde, en wat blijkt? Het commentaar moet eerst goedgekeurd worden. Kennelijk door degene die het filmpje geplaatst heeft.
Oftewel: de creationisten zijn eerst zo oneerlijk om onder valse voorwendselen Richard Dawkins te interviewen, vervolgens stellen ze een debiel triviale vraag, en doen voorkomen alsof hij daar geen antwoord op heeft. En daarna zetten ze het op YouTube en regelen het zo dat er geen kritische kanytekeningen geplaatst kunnen worden!
Wellicht verklaart dit het vijandbeeld dat fundamentele christenen hebben van de wetenschap. Zoals de waard is, vertrouwt hij zijn gasten.
De link naar het gewraakte filmpje vermeld ik hier niet, ik heb geen zin om ze te helpen in de Googleranking. Maar mocht je nieuwsgierig zijn, zoek op YouTube op Richard Dawkins en je komt het wel tegen.
11 juni 2007. Minister steunt indoctrinatie
Dat het huidige kabinet, op enkele PvdA'ers na, verontrustend christelijk is, schreef ik al eerder. Eén van de eerste wapenfeiten van het kabinet was dan ook het opheffen van Artikel 1 van de grondwet voor religieuze ambtenaren. Dit onder het mom van "gewetensvrijheid". Voor seculiere ambtenaren was dat blijkbaar niet nodig, die hebben kennelijk geen geweten.
Vanaf het begin heb ik me ook geërgerd aan het feit dat wij opeens een minister van gezinszaken hebben, en dan ook nog eens van het "gelukkig zijn doe je maar in de hemel"-volk dat liever jonge mensen gillend gefrustreerd het huwelijk in jaagt dan ze de kans te geven hun seksualiteit te ontdekken. Het soort dat liever ziet dat een homo een krampachtig heterohuwelijk in stand houdt dan dat hij met een andere man een kind uit een moeilijke situatie redt. Het soort dat denkt iets goeds te doen door af te dwingen dat een klompje cellen zonder een spoortje bewustzijn opgroeit tot een ongelukkig kind met een ongelukkige moeder.
Die dus, die blijkt volgens een berichtje in de Volkskrant het afgelopen weekend op de EO-jongerendag opgetreden te hebben met gitaar en zang. Het berichtje staat bij een grote foto van jonge meisjes bij een 'prayerpoint'. Meisjes in de leeftijd dat ze moeten leren zelf na te denken, dat ze moeten leren dat autoriteit relatief is en dat kennis alleen opgedaan kan worden door kritische vragen te stellen en ideeën te toetsen aan de werkelijkheid. De leeftijd dat ze met jongens (of elkaar) zouden moeten experimenteren. Ze staan met het hoofd gebogen, op een festival dat geen ander doel heeft dan het indoctrineren van jonge mensen met religieuze waanbeelden.
Want laten we er niet om heen draaien; alle evenementen die kerken voor jongeren organiseren zijn bedoeld om ze 'te beschermen' en 'te wapenen' tegen de buitenwereld. Om ze te 'sterken in de bijbelse waarheden'. Angstaanjagende eufemismen die niet kunnen verhullen dat het puur gaat om te voorkomen dat kinderen zelf na gaan denken en hun eigen oordeel vormen. En vooral, om te voorkomen dat ze teveel vrienden krijgen buiten de kerk. Want mocht dat gebeuren, dan hebben ze de kerk niet meer nodig. Dan zijn ze niet meer eenzaam zonder kerk. Dan ontdekken ze dat mensen die niet in god geloven, meestal toch heel redelijk, beschaafd en integer zijn.
En onze minister steunt die indoctrinatie. Hij vindt het kennelijk prima als kinderen worden afgesloten van de buitenwereld, als het onderwijs dat ze van staatswege krijgen deels teniet wordt gedaan ten behoeve van de kerk. Dat is kennelijk wat wij tegenwoordig onder gezinszaken verstaan.
Wil je reageren op athlog? Meel mij: ligfiets op gmail.