Remmen

Ook bij de remmen is er meer aan de hand dan de triviale eis dat je op tijd tot stilstand moet kunnen komen. Op het vlakke is het allemaal nog niet zo moeilijk, dan gaat het er vooral om dat de rem krachtig genoeg is. In de bergen moeten je remmen echter ook grote hoeveelheden mechanische energie kunnen omzetten in warmte. Oververhitting is een serieus probleem bij fietsen, zeker bij een volgepakte ligfiets die weinig luchtweerstand heeft maar een flink treingewicht. Bij een vakantiefiets komen daar dan ook nog vraagstukken bij rond slijtage, onderhoud en de verkrijgbaarheid van reserveonderdelen.

Er leven wat misverstanden over wat nu de belangrijkste rem is. Om fundamenteel mechanische redenen is de voorrem de belangrijkste rem. Bij de vertraging is de fiets namelijk geneigd tot voorover kantelen. Hierdoor drukt het voorwiel harder op de weg en het achterwiel minder hard. Dit effect is niet afhankelijk van de rem die je gebruikt; bij een zekere vertraging hoort een specifiek vooroverkantelend moment. Als beide wielen even hard remmen, zal het achterwiel veel eerder gaan slippen dan het voorwiel. Als je echt heel hard remt, komt het achterwiel zelfs los van de grond en doet dus helemaal niks meer.

Vaak wordt aangeraden om alleen de achterrem te gebruiken, omdat met voor remmen gevaarlijk zou zijn. Het idee is dat een voorwielslip veel moeilijker te corrigeren is dan een achterwielslip. Dat kan waar zijn, zeker bij een onervaren fietser. Maar het probleem is dat bij het remmen een achterwielslip heel veel eerder optreedt dan een voorwielslip. Als je achterwiel van de grond komt, is je voorwiel nog niet in de buurt van een slip. Met andere woorden, als je beide remmen even hard inknijpt, en je merkt dat het achterwiel begint te slippen is er geen enkel gevaar. Je hoeft alleen maar je achterrem ietsjes te lossen om de slip te stoppen en verder vooral zoveel mogelijk rechtuit blijven sturen. Heb je wat meer ervaring met fietsen en hard remmen, dan kun je hierop anticiperen door met voor veel harder te remmen dan met achter.

Samenvattend: in plaats van je remvermogen ernstig te beperken, kun je ook beter leren remmen.

Een uitzondering op het bovenstaande is wanneer je op een gladde weg rijdt. Je kunt dan niet hard genoeg remmen om een significant vooroverkantelend moment te krijgen. Dan is het nog steeds zinvol om je voorrem te gebruiken, want met alleen je achterrem heb je zo weinig remvermogen dat je helemaal niet tot stilstand komt. Maar het is dan wel aan te raden om met je voorwiel nog voorzichtiger te remmen dan met je achterwiel.

Gelukkig hebben we op vakantie zelden met gladheid te maken en hoeven we niet tergend langzaam en zenuwslopend af te dalen. In ieder geval op het voorwiel moet dus een krachtige rem komen die flink wat energie kan dissiperen.

In ligfietsland wordt dan al snel naar de schijfrem gegrepen. Schijfremmen zijn krachtig en blijven dat ook als het regent. Oververhitting komt vrijwel niet voor. Velgremmen daarentegen verliezen vaak remkracht onder natte condities en oververhitting kan een klapband tot gevolg hebben. Als het om slijtage gaat zijn schijfremmen ook beter: het systeem wordt minder vuil, de velg slijt niet en de remblokjes zijn kleine onderdeeltjes die gemakkelijk te vervangen zijn en in je portemonnai passen.

Er zitten ook nadelen aan schijfremmen: ze zijn zwaarder, en de voorvork en het wiel moeten zwaarder worden uitgevoerd. Bovendien zijn de remblokjes minder universeel verkrijgbaar.

Komen we op de vraag: hydraulisch of kabelbediend? De meeste schijfremmen zijn hydraulisch en er zijn ook hydraulische velgremmen. Hydraulische schijfremmen hebben als grote voordeel dat ze krachtiger zijn en beter gedoseerd kunnen worden. Daarnaast zijn ze lichter. Daartegenover staat natuurlijk dat een hydraulisch systeem speciaal gereedschap vraagt voor reparatie en onderhoud. Verder is mijn ervaring dat hydraulische systemen meer onderhoud nodig hebben. Regelmatig ontluchten is noodzakelijk en je moet de boel regelmatig minutieus schoonmaken en afstellen om te voorkomen dat de blokjes gaan aanlopen. Voor een wedstrijdfiets is dat allemaal prima, maar op reis doe ik liever andere dingen.

Voor een vakantiefiets kies ik dus voor een kabelbediende schijfrem. Voor zover ik weet is de Avid BB7 met afstand de beste. Met kabels van Jagwire nemen kracht en doseerbaarheid flink toe, bijna tot het niveau van hydraulische remmen.

Hydraulische velgremmen combineren de nadelen van velgremmen met de nadelen van hydraulische remmen. Bovendien worden ze gemaakt door Magura, een fabrikant waar ik alleen maar slechte ervaringen mee heb. Een set Julies, twee verschillende Louises en een HS33 heb ik meegemaakt, allemaal snel kapot en moeilijk te onderhouden. Traditionele vakantiefietsers prijzen ze de hemel in en daar kan ik echt met mijn hoofd niet bij. Ik durf mijn fiets niet tegen een fiets met Magura’s te zetten, uit angst voor besmetting.

Onderhoudstip Avid BB7

In een winter met veel pekel kan de schroefdraad waarmee de remblokjes versteld worden, dusdanig vast komen te zitten dat je ze niet meer los krijgt zonder de klauw te mollen. Draai de stelschroeven daarom een paar keer per week een klikje heen en weer, en maak na de winter de boel even schoon. (Zie ook het commentaar van Gerrit hieronder)

Toch heb ik alleen op mijn voorwiel een schijfrem. Omdat ik zelf niet zo zwaar ben, en mijn fiets en bagage vrij licht zijn, heb ik aan één rem genoeg om dat allemaal veilig tot stilstand te krijgen. Op het achterwiel heb ik een velgrem die ik eigenlijk alleen gebruik op gladde hellingen, bijvoorbeeld een gravelweg of vochtig bospad. Het is ook mijn reserverem: Ik vind het onverantwoord om met slechts één rem de bergen in te gaan. De kans dat een BB7 spontaan kapot gaat is heel, heel klein. Maar ik neem het risico niet. Mij krijg je zonder een tweede rem met geen knuppel de bergen in.

Dat ik achter niet ook een schijfrem heb is puur een gewichtsbesparing, eentje die ik me kan veroorloven omdat mijn treingewicht laag is. Ik kan me goed voorstellen dat menigeen liever een paar honderd gram extra op z’n fiets heeft in ruil voor twee goede remmen.

Prinsesjes op de erwt

Toen ik de Chamsin kocht, ben ik gezwicht voor de verleiding van BrakeForce One. Een nieuwe Duitse fabrikant van hydraulische schijfremmen die belooft één van de problemen van gangbare systemen aanpakt: Het aanlopen van de blokjes. Het werkte – in het begin. Het systeem remt ook heel fijn, je mooi gedoseerd remmen en precies wanneer jij het wilt doorknijpen waardoor een soort ‘tweede trap’ in werking komt, en de rem keihard gaat remmen.

Maar al snel kreeg ook dit systeem kuren. Uiteindelijk hebben ze, met de nodige reparaties, het bijna twee jaar volgehouden. Maar toen konden ook deze loeidure remmen de container in.

Hydraulische remmen zijn prinsesjes op de erwt. Ze doen het geweldig zolang je ze maar weinig gebruikt. Voor mountainbikers is het prima, die rijden twee uurtjes per week en maken daarna hun fiets weer helemaal schoon. Brengen hun fiets na hoogop een paar duizend kilometer naar de fietsenmaker voor een onderhoudsbeurt.

Maar voor ons vakantiefietsers werkt dat niet. Je rijdt duizenden kilometers zonder aan schoonmaken toe te komen. Onderhoud aan hydraulische systemen is onderweg niet te doen. Je kunt ze domweg niet genoeg verwennen om ze in leven te houden.

Dus ik ben toch weer terug bij kabelschijfremmen, en nu voorgoed. Ik heb inmiddels een paar duizend euro aan hydrauliek besteed, en het was allemaal weggegooid geld. Hydrauliek heeft geen plek op een fiets waar serieuze afstanden mee worden gemaakt.

DSC00468_v1

Andere ontwikkelingen

In een vlaag van gezond verstand heeft de UCI schijfremmen toegestaan bij het veldrijden. Waarom weet niemand, misschien was de slijterij dicht die dag of de dealer opgepakt. In elk geval, veldrijders hebben deze kans niet voorbij laten gaan, waardoor er een grote vraag is ontstaan naar mechanische schijfremmen. Verwacht enorme ontwikkelingen op dit vlak de komende jaren. Eén van de interessantste vind ik de TRP Spyre. Dit is een dubbelwerkende rem, wat betekent dat beide blokjes bewegen. Dit zou het bijstellen van de blokjes een stuk simpeler moeten maken, en ook zorgen voor gelijkmatiger slijtage. Er zit er eentje op mijn FujinSL, maar ik heb er nog niet de testkilometers mee gemaakt die ik mij had voorgenomen.

7 reacties op “Remmen

  1. Voor wat betreft het vastkoeken in de winter. Ik draai de stelschroef van het binnenste blokje er altijd uit en smeer dan de schroefdraad met kopervet. Ook het buitenste (bewegende) remblok verwijderen en hier ook een beetje kopervet op het zuigertje doen. Dit voorkomt een hoop ellende met vastkoeken en zout corrosie .

    • mijn (bij jou gekochte) trike heeft idd geen last gehad van vastgekoekte remkabels. Wel van bevroren remkabels zodra temperatuur langer dan een half uur onder de min5 kwam. Olie rondom de remkabels heeft niet gebaat. Nog andere tips?

          • Poeh, dat vind ik moeilijk te zeggen. Mijn gok zou zijn 10 à 15%, maar het is erg afhankelijk van hoe sterk de fietser is, wegdek, wind, klimmen of vlak, etcetera. En uiteraard is de ene tweewieler de andere niet.

  2. Wat betreft hydrolische remmen is mijn ervaring dat je veel geluk en veel pech kan hebben. Ik heb jaren probleemloos met HS33 gereden waaronder ruim een jaar met olijfolie (niet noodzakelijkerwijs door de olijfolie) en ik heb HS33 en Shimano XT’s gehad die steeds remkracht kwijt raakten en ontlucht moesten worden om onduidelijke redenen wat steeds weer een rotklus was.
    Velgremmen hebben (hydrolisch of niet) allemaal het nadeel dat de boel belachelijk snel slijt bij regen. HS33 kunnen het voordeel hebben dat het mechanische delen zoals de nok bij de vork niet gaan roesten waardoor de boel gaat aanlopen of andere malheur zou kunnen veroorzaken.

  3. Voordeel van schijfremmen is wel dat je de velg weer lichter kunt uitvoeren. Je brengt dus effectief massa naar het centrum van het wiel. Dat kan nooit kwaad, en verzacht de (netto kleine) toename van de totale massa.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.