Gisteren wandelde ik door Delft, op zoek naar een cadeautje voor vrienden die vandaag hun housewarming houden. Zoals wel vaker op een zonnige zaterdagmiddag, werd ik tijdens mijn geslenter geveld door honger. Zeer ernstige honger. Het gevoel dat alle duursporters bekend voor zal komen; het lichaam staat afgestemd op verbranding uit de kortetermijnvoorraad, en als die leeg blijkt, is het niet triviaal om over te stappen op de langetermijnvoorraad, die in mijn geval uit meerdere hectogrammen vet bestaat.
Gelukkig was daar een softijsverkooppunt, en terwijl ik likte aan mijn zoete & vette redding, viel mijn oog op een sticker. Een politieke sticker. Een sticker die niets minder eiste dan de vrijlating van Karadzic, de nationalist, alternatief genezer en fraudeur die verdacht wordt van oorlogsmisdaden. Als bonus wordt ook nog eens vrijheid geeist voor alle nationalisten.
Waarom zou iemand willen dat een man tegen wie zulke ernstige verdenkingen zijn, niet voor de rechter komt? Als je gelooft in de onschuld van de man, dan kun je toch rustig op de vrijspraak wachten? De rechtspraak fungeert in West-Europa door de bank genomen heel behoorlijk. Goed, er zijn de laatste tijd wel bewijsvoeringsblunders naar voren gekomen zoals in de zaak-Lucia, maar dit zijn uitzonderingen die niet ongemerkt voorbij gaan. Het Joegoslaviëtribunaal heeft bij mijn weten dit soort problemen nog niet gehad.
Maarja, het gaat de stickerplakkers helemaal niet om schuld of onschuld, gezien de rest van de tekst. Zij vinden blijkbaar nationalisme een lovenswaardige zaak, en als dat mensenlevens eist, is dat geen reden om de daders te vervolgen. Waarde lezer, wilt u nog uitleg waarom ik het nationalisme in dezelfde hoek stal als religie?
Laat ik in ieder geval even duidelijk maken dat ook in deze kwestie de bewijslast niet ligt bij mij. Het zijn de nationalisten die aan moeten tonen wat de meerwaarde is van naties waarin voor sommige bevolkingsgroepen geen ruimte is, en waarom dit best met geweld bevochten mag worden. Waarom die nationale staat belangrijker is dan de mensen die op haar grondgebied wonen.
Dat er openbaar bestuur moet zijn, is zonneklaar. Dat het handig is om dat bestuur grotendeels geografisch te ordenen, lijkt me ook duidelijk. Maar dat is geen reden tot nationalisme. Integendeel, de praktijk wijst uit dat het voor de burger het beste is als dat openbaar bestuur zoveel mogelijk samenwerkt, probeert dingen waar mogelijk overal op dezelfde manier te regelen, en de burger zoveel mogelijk kan gaan en staan waar zhij wil. Zie de Europese Unie. Je kunt prima bezwaar hebben tegen de politieke koers van de EU, of de manier waarop specifieke zaken geregeld zijn. Maar wie ontkent dat het een goede zaak is dat overal binnen de EU dezelfde veiligheids- en milieueisen gelden voor producten en industriële processen, dat we overal dezelfde eenheden hanteren en dat je niet om de haverklap wordt lastiggevallen over je paspoort als je driehonderd kilometer naar het zuiden reist, is een idioot.
Of nog simpeler. Europa heeft zich duizenden jaren lang helemaal suf gevochten. Toen de naties, door schade en schande eindelijk wijs geworden, gingen samenwerken en de grenzen zwakker werden om uiteindelijk zelfs open te gaan, was het over met de oorlog. En toen werden we rijk en gelukkig, en gingen zelfs een beetje de ecosystemen beschermen. De Europese geschiedenis is geen empirisch gegeven in het voordeel van nationalisme.
Het is simpel. Als er fatsoenlijk openbaar bestuur is dat samenwerkt met het openbaar bestuur een stukje verderop, als er een rechtstaat is en de overgrote meerderheid van de mensen houdt zich aan de wet en gaat een beetje respectvol om met zijn medemens en andere bewoners van deze planeet, dan gaat het goed met de mens. Als een ideologie zich hier in wil mengen, moet deze met heel goede argumenten komen.
Het nationalisme heeft die argumenten niet. Het is gebaseerd op onderbuikgevoelens en vroeger-was-alles-betermythologie. En op racisme. Niet op de rede, en al helemaal niet op wetenschappelijke gegevens. Het is niet verbazingwekkend dat overal waar het nationalisme zich met het openbaar bestuur bemoeid heeft, het vrijwel zonder uitzondering geleid heeft tot irrationele besluitvorming, uitmondend in geweld, discriminatie, onvrijheid, slecht onderwijs en beperking van de wetenschap.
Ik stond met verbazing naar de sticker te kijken. Hoe kan iemand zo blind zijn voor de realiteit van het nationalisme dat hij zelfs Karadzic de hand boven het hoofd wil houden. Even overwoog ik om de sticker los te peuteren. Maar ik deed het niet. Ik besloot zelfs om er een foto van te maken en deze op internet te verspreiden via Athlog.
En waarom? Om de simpele reden dat ik wel durf te gokken dat 98% van de Nederlanders Karadzic ziet als de crimineel die hij is. Misschien zullen er enkele mensen zijn die zich laten overtuigen door de sticker. Maar het aantal mensen dat van deze sticker een vieze smaak in de mond krijgt, zal meerdere ordes groter zijn. Deze sticker is een krachtig wapen in de strijd tegen het nationalisme.