Richard Dawkins heeft een leuk boek geschreven dat flink wat stof heeft doen opwaaien. Daar heeft-ie nogal een handje van. Altijd als hij een nieuw boek publiceert, worden er mensen boos. Niet dat ik nou zo’n liefhebber van provocerende schrijvers ben; er worden nogal wat bomen opgeofferd aan talentloze tossers die denken dat ze met hun scheldkannonades literatuur maken. De columns in de Metro en Spits bijvoorbeeld, bekijk ik niet eens meer. Als Mohammed B een literatuurcriticus was geweest, had ik hem een stuk sympathieker gevonden.
Maar Richard Dawkins heeft serieuze dingen te melden. Heel serieuze dingen. Dingen die puur vanwege de inhoud provoceren. En omdat hij toch moet provoceren en over een gezonde dosis humor beschikt, maakt hij hij boeken die lekker weglezen, af en toe pesterig zijn, maar de hele discussie consequent terugzetten op de inhoud. Want hij blijft een wetenschapper: als je inhoudelijk zwak staat, heb je pech gehad. Daar moet je maar tegen kunnen. Doe je voordeel met de inzichten en informatie die je gratis krijgt wanneer jouw standpunt met de grond gelijk wordt gemaakt.
En nu heeft hij dus een boek geschreven over het atheïsme. Ik ben er net in begonnen, en geniet van elke alinea. Op iedere pagina noemt hij wel een argument dat religie schaakmat zet, maar hij is niet tevreden met die kort-door-de-bocht benadering. Religie moet door een uitputtende studie van feiten en argumenten afgeserveerd worden. Nergens binnen het rijk van de rede en de werkelijkheid mag een schuilplaats voor religie over blijven. God hoort thuis in het rijk der fabelen en nergens anders.
Aanvankelijk leek het me leuk om, terwijl ik het boek lees, er in Liglog af toe iets over te zeggen. Maar al snel bedacht ik dat ik er waarschijnlijk zoveel over te melden ga hebben, dat het beter is om een apart logboek bij te houden: Athlog dus. Ik denk namelijk dat ik ook nadat ik het boek uit heb, nog vaak iets over atheïsme kwijt zal willen.
Ikzelf ben geneigd om de vraag “bestaat God?” te beantwoorden met: “Waar heb je het over?”. Of, in de onsterfelijke woorden van Douglas Adams: “Who is this god-person anyway?”. Als reli’s op die vraag ingaan (wat ze meestal niet zullen doen, vooral de bekeergrage types vinden dat zíj de vragen stellen aan de ongelovige en niet andersom), verstrikken ze zich in een web van vaagheden. Vervolgens concludeer ik dat het een zinloze vraag is en dus geen verdere aandacht behoeft.
Het leuke aan het boek van Dawkins is dat hij aan die truuk voorbij gaat; hij helpt de reli’s zelfs door dat te doen wat ze zelf niet kunnen; een begrijpelijke definitie van god construeren, hem een aanwijsbare plek in de werkelijkheid te geven en het theïsme aldus te veranderen in een testbare hypothese. Dat construeren van de god-hypothese doet hij aan de hand van wat gelovigen er zelf over zeggen. Op dit punt ben ik het niet met hem eens: ik vind dat hij de reli’s teveel eer geeft. Het samenraapsel van god-ideeën is daarvoor veel te vaag, zelfs als je je beperkt tot de ideeën van de streng religieuzen. Veel meer dan een soort toeval dat boos op je kan worden, wordt het echt niet. Maargoed, meer daarover in een volgende aflevering.
Tja, en dan is het een kwestie van de hypothese testen. Hoe dat uit gaat vallen is natuurlijk duidelijk, het spannende is hoe hij het aan gaat pakken. Ongetwijfeld gaat het creationisme er geweldig van langs krijgen. Hierover zal ik binnenkort ook mijn eigen ideeën eens in xhtml zetten.
Ik ben trouwens benieuwd of deze post op Athlog nog eens per ongeluk door theoïsten gevonden gaat worden. Ik weet van minstens één interessant weblog dat wegens bedreigingen offline is gegaan na een, overigens genuanceerde, post over de moord op Theo van Gogh. Er lopen in Nederland nogal wat lui rond die tegen de Islam zijn (hetgeen goed is), maar niet tegen andere godsdiensten (hetgeen fout is), waarbij hun mening in feite voortkomt uit racisme (hetgeen écht fout is) en die vervolgens een nieuwe religie starten door bepaalde mensen heilig te verklaren (hetgeen ronduit debiel is).
Dus tegen degenen die mij imeels gaan sturen over dat ik Theo beledig en een vuile moslimvriend ben, zou ik willen zeggen: bedankt voor het niet sturen van deze imeels. En ohja, Pim Fortuijn gaat er ook nog wel eens van langs krijgen op Athlog, dus als je daar niet tegen kan is het beter om andere delen van internet te bezoeken. Google heeft 25 miljard pagina’s voor je geïndexeerd.