Die arme meneer Ratzinger. Al vanf zijn jeugd zit het hem niet mee. Hij was het jongste kind, en dan ook nog eens van de lokale politieagent. Ongetwijfeld was hij het pispaaltje van de klas. Vervolgens zat hij bij de Hitlerjugend en moest hij op een BMW-fabriek passen. Na zijn middelbare school miste hij de kans om een vak te gaan studeren en in plaats daarvan viel hij in de klauwen van de theologie.
Een paar jaar later was hij afgestudeerd zonder enige kennis opgedaan te hebben. Met zijn leven wist hij toen niets beters aanvangen dan zelf ook maar theologie te gaan doceren. Hij doceerde dogmatiek zonder op de hoogte te zijn van de meest basale eigenschap van dogma: dat het onzin is. Alsof je leraar Nederlands van de middelbare school niet begrijpt dat Harry Mulisch en Bernlef al die verhalen uit hun duim hadden gezogen.
Maar blijkbaar durfde al die tijd niemand hem daar op te wijzen, in plaats daarvan werd hij steeds hoger weggepromoveerd binnen de wereld van de sprookjeskunde. Hij mocht zich zelfs hoogleraar noemen.
Geen wonder dat elke realiteitszin bij meneer Ratzinger verdwenen is. Hij omringde zich met leden van de belangenvereniging voor mensen met deze specifieke geestesafwijking. Binnen deze vereniging klom hij snel op tot een soort ondervoorzitter. Helaas gebruikte hij deze positie niet om te pleiten voor professionele psychische hulpverlening. Velen hebben zelfs het vermoeden dat hij niet eens inziet dat hij en zijn verenigingsgenoten aan die ernstige geestesziekte lijden.
Een van de vreemde dingen van de belangenvereniging voor patiënten met een Rooms-Katholieke cognitiestoornis is dat er geen reguliere bestuursverkiezingen zijn. De voorzitter bijvoorbeeld, blijft in functie tot zijn dood. Normale verenigingen vervangen eens in de zoveel tijd de voorzitter, waarbij er een inwerkperiode is zodat de oude voorzitter wat kennis en ervaring over kan dragen op de nieuwe.
Daarnaast hebben de leden geen stemrecht. En het gekke is, ze klagen daar niet over, terwijl ze over het algemeen niet eens de statuten en HR onder ogen hebben gekregen toen ze lid werden. Nog treuriger wordt het als je weet dat alleen mensen zoals Ratzinger zelf, dus zonder opleiding en altijd omringd geweest door lotgenoten, mogen stemmen over wie de nieuwe voorzitter wordt.
Gevolg was dat meneer Ratzinger voorzitter werd van deze ruim één miljard leden grote patiëntenvereniging, zonder te beseffen in wat voor een treurige geestestoestand hij zich bevond. En daarmee vervloog de laatste hoop dat iemand hem ooit nog zou durven wijzen op wat er nu echt aan de hand is: Dat hij voorzitter is van een enorme vereniging van mensen die allen aan dezelfde cognitiestoornis lijden. Dat hijzelf daar ook aan lijdt. En dat hij niet alleen iets moet doen aan zijn eigen geestesziekte, maar dat hij door zijn positie ook verantwoordelijk is voor de psychische hulpverlening aan zijn medepatiënten.
Maar ik vrees dat we al een halve eeuw te laat zijn om meneer Ratzinger te helpen. Hij was altijd al zo gek als een deur. Hij denkt bijvoorbeeld dat homoseksualiteit een ziekte is. Hij zegt dat het kader van zijn vereniging niet mag praten met dat van aanverwante patiëntenverenigingen. Hij denkt dat als je een verkrachter betrapt, je niet naar de politie moet gaan. Hij denkt dat zijn voorgangers geen fouten konden maken maar vindt wel dat het anders moet. Hij is bang voor matige romans. En hij ziet overal maria’s en communisten.
Maar het is hem nu helemaal in de bol geslagen. Hij heeft zijn onderknuppels opgeroepen om het exorcisme van de vuilnisbelt van de geschiedenis te halen. De man blijkt echt te geloven dat er duivels en demonen rondwaren die het voorzien hebben kwetsbare gelovigen. Hij denkt dat mensen zich tot de duivel wenden en dat hun geest dan in bezit wordt genomen door een kwade geest.
Nou is hij op de leeftijd dat wel meer mensen seniel worden. Maar wat erger is, is dat hij denkt dat de kerk mensen kan helpen met die ingebeelde kwalen door de kwade geesten uit te drijven. Het doet mij denken aan die oude mop over de man op de snelweg die op de radio een bericht over een spookrijder hoort, en vervolgens denkt dat er niet één spookrijder is, maar honderden.
Het treurige is dat in dit geval de spookrijder niet tot staan zal worden gebracht door een politieauto. Niemand is in de positie om het Vaticaan ervan te overtuigen dat de kwade geest in hun eigen hoofd zit en ‘christendom’ heet. Bovendien zitten ze niet alleen in die auto. Op de achterbank zitten alle ‘gewone’ leden van hun patiéntenvereniging. Mensen die lijden aan een ernstige vorm van de Rooms-Katholieke variant van godsdienstwaanzin, kunnen besluiten dat hun familieleden van de duivel bezeten zijn en de hulp van exorcisten inroepen.
Let wel, de mensen die aan exorcisme onderworpen worden, zijn hetzij mensen die juist over een gezond verstand bezitten, hetzij mensen die aan een seculiere geestesziekte lijden. Ouders zien dat hun kinderen ongelovig worden en naar deathmetal gaan luisteren, en vervolgens concluderen ze dat die kinderen gek zijn en laten de lokale priester hen psychisch mishandelen. In plaats van dat ze eens luisteren naar de overwegingen die hun kinderen hebben om de ouderlijke religie te verwerpen.
Misschien nog wel treuriger zijn de gevallen waarin een persoon aan een ‘gewone’ geestesziekte lijdt, zoals schizofrenie. In plaats van een behandeling volgens de beste wetenschappelijk inzichten, krijgt de patiënt te stellen met iemand die zelf aan een ernstige cognitiestoornis lijdt maar denkt dat zijn eigen gekte de onfeilbare waarheid is.
Inderdaad, het gaat niet zo goed met het denkraam van de heer Ratzinger. Maar voor de mensen die blootgesteld zullen gaan worden aan het exorcisme, staan de zaken er echt slecht voor.